logo-vdkennisbank-3
Datum 21 februari 2022
Thema De diëtist: voedingsexpert
Type
  • Eindwerkstuk
Tags
jicht,plantaardig,dietist,onbewerkt
Deel

Anna Kretova, Jolien Alberdingk Thijm

 

Voeding- en leefstijlinterventies kunnen een positief effect hebben bij de behandeling van reumatische aandoeningen. Dit blijkt uit de eerste resultaten van het promotieonderzoek ‘Plants for Joints’ van diëtist-onderzoeker Wendy Walrabenstein bij VUMC en Reade, centrum voor revalidatie- en reumatologie in Amsterdam. Tijdens haar stage bij het Plants for Joints onderzoek heeft Anna Kretova, student Voeding en Diëtetiek, een pilotstudie opgezet om het effect van een plantaardig voedingspatroon bij patiënten met jicht – ook een inflammatoire reumatische aandoening, te onderzoeken. Voor deze studie, ontwikkelde Anna in het kader van haar afstudeerproject een voedingsinterventie op basis van volwaardige onbewerkte plantaardige voeding, die de eerstelijns diëtisten zouden kunnen inzetten voor patiënten met jicht. Op dit moment worden jichtpatiënten vooral met levenslange medicatie behandeld en wordt de diëtist niet betrokken bij de behandeling.  

Jicht en voeding

Jicht is een zeer pijnlijke chronische reumatische aandoening die vooral mannen van middelbare leeftijd treft. Om jichtaanvallen te voorkomen krijgen patiënten met jicht levenslang urinezuurverlagende medicatie, die tijdens een aanval aangevuld wordt met ontstekingsremmers. Zoals bij veel andere chronische aandoeningen kan medicatie jicht niet genezen en helpt het alleen om symptomen te verlichten. Gezien het feit dat de risicofactoren voor jicht en de onderliggende lichaamsprocessen bij de ontwikkeling van de ziekte overeenkomen met de risicofactoren en mechanismen van andere chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en diabetes (zoals overgewicht, metabool syndroom en chronische laaggradige inflammatie) - is medicatie wellicht niet de enige effectieve en noodzakelijke behandeling en kan het inzetten van leefstijl en voeding tot betere resultaten leiden.  

Onbewerkt en plantaardig 

Een veelbelovende voedingsstrategie is een onbewerkt plantaardig voedingspatroon, dat bewezen effectief is voor behandeling van obesitas, chronische laaggradige inflammatie en verschillende symptomen van metabool syndroom (o.a. hoge bloeddruk, grote buikomvang, verhoogde glucose in het bloed). Ook lijkt deze manier van eten gunstig te zijn voor de niergezondheid (gezonde nieren zijn belangrijk voor de effectieve afvoer van het urinezuur). Daarom wil Reade in deze gerandomiseerde en gecontroleerde pilotstudie onderzoeken of een onbewerkt plantaardig voedingspatroon ook effectief zou kunnen zijn bij patiënten met jicht. Daarbij wordt gekeken naar het effect van voedingsinterventie op het urinezuurgehalte in het bloed en de frequentie en intensiteit van de jichtaanvallen.  

Interventie 

De voedingsinterventie die door Anna voor deze studie is ontwikkeld is een klaar voor gebruik behandelplan dat in het diëtistisch consult kan worden ingezet om patiënten met jicht te leren onbewerkt en volwaardig plantaardig te eten met als doel een duurzame positieve verandering van het voedingspatroon. De interventie kan in 3 uur, die door de basiszorgverzekering voor diëtetiek worden vergoed, worden gegeven. Het bestaat uit een uitgewerkt voedingsplan met vier weekmenu’s en alle bijbehorende recepten, PowerPointpresentaties over de belangrijke voorlichtingsthema’s als vetten of sterk bewerkte voeding en veel aanvullende materialen. Ook wordt er in de interventie gebruik gemaakt van de Eetmeter en worden de belangrijkste bloeduitslagen ingezet om de vooruitgang van de patiënten te volgen. Omdat het voor de meeste patiënten een grote verandering is, zijn kennis en bewustwording over het (eet)gedrag en over het effect van voeding op onze gezondheid een belangrijk onderdeel van de voorlichting tijdens de interventie. 

 

Eerste resultaten 

De eerste ervaringen zijn positief. Patiënten waarderen de uitleg over voeding en gezondheid en de ter beschikking gestelde materialen, blijkt uit een eerste evaluatie. De meeste deelnemers vinden het niet moeilijk om dierlijke producten als vlees en zuivel te laten staan en zijn van plan om met de ingezette veranderingen door te gaan. Een kookworkshop en contact met mensen die met dezelfde veranderingen bezig zijn, worden genoemd als mogelijke verbeterpunten. Ook is motivatie op lange termijn een punt van aandacht. Hier zou een (half)jaarlijkse (online) onderhoudsconsult een waardevolle aanvulling kunnen zijn.   

Jicht en diëtetiek

In Nederland heeft 2,2 % van de mensen (zo’n 370.000 Nederlanders) last van jicht. Elk jaar komen er 50.000 nieuwe patiënten bij. Bij 80 % van deze mensen is er sprake van co-morbiditeit.  Zo komt diabetes bij deze groep drie keer vaker voor, hebben 30% van jichtpatiënten ook hart- en vaataandoeningen en heeft 43% van mensen met jicht zelfs drie of meer chronische aandoeningen. Patiënten blijven levenslang onder behandeling van de huisarts of worden bij ernstige jicht doorverwezen naar een reumatoloog. Voeding wordt zelden in deze consulten besproken, waardoor er een belangrijke kans op verbetering van de gezondheid en preventie van verdere achteruitgang onbenut blijft. Voor de diëtist is hier dus nog veel terrein te winnen. Dit onderzoek kan daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Anna hoopt dan ook dat de ontwikkelde voedingsinterventie op termijn niet alleen bij Reade maar ook in de eerstelijns praktijken kan worden ingezet. 

Meer informatie

Omdat het onderzoek nog loopt, kunnen nog geen uitspraken worden gedaan over de effectiviteit van de interventie. Ook kan de interventie zelf nog niet worden gedeeld. Wil je op de hoogte blijven van de resultaten en ontwikkelingen, hou de website www.pan-nl.org in de gaten en meld je aan voor de nieuwsbrief op www.plantsforhealth.nl.

Contact naar aanleiding van dit artikel? Klik hier